راستش را بخواهید یکی از رایجترین دردسرهایی که تقریبا هیچ صاحب سایتی از آن در امان نیست همین کیورد کنیبالیزیشن است.
تا حالا شده چند تا مقاله بنویسید، همهشان هم خوب باشند، اما بعد از چند ماه ببینید هیچکدام آنطور که باید بالا نمیآیند؟
خب احتمال زیادی دارد که دلیلش همین باشد. کیورد کنیبالیزیشن یعنی چند صفحه از سایت شما دارند روی یک کلمه کلیدی یکسان یا خیلی نزدیک به هم کار میکنند و به جای اینکه دست به دست هم بدهند و سایت را قویتر کنند، عملا دارند تیشه به ریشه هم میزنند.
گوگل وقتی میبیند دو یا سه صفحه از یک دامنه برای یک عبارت جستجو رقابت میکنند، نمیداند کدامیک را باید بالاتر بیاورد و در نتیجه معمولا هیچکدام آنطور که باید نمیدرخشند. نتیجه نهایی هم چیزی نیست جز افت ترافیک ارگانیک و کلی وقت و انرژی که برای تولید محتوا گذاشتهاید اما بازدهی لازم را نمیگیرید.
اگر مایل هستید از سرویس مشاوره سئو ما استفاده کنید، با شمارههای موجود در سایت در ارتباط باشید.
کنیبالیزیشن یعنی چه دقیقا
بگذارید سادهترین تعریف را بدهیم. وقتی دو یا چند صفحه از یک سایت طوری نوشته و بهینه شدهاند که همگی روی یک کلمه کلیدی مشخص هدفگذاری کردهاند و هدف کاربر پشت آن جستجو هم یکسان است، آن وقت این صفحات با هم رقیب میشوند.
فرض کنید شما دو تا مقاله جدا درباره سئوی تکنیکال دارید، یکی قدیمی و یکی جدید. اگر این دو مقاله را با هم ادغام کنید و به جایش یک مقاله جامع و کامل بسازید، آن وقت متوجه میشوید که این یک مقاله واحد خیلی بهتر از آن دو مقاله جداگانه در گوگل رتبه میگیرد و ترافیک بیشتری هم جذب میکند.
همین موضوع خودش نشاندهنده این است که آن دو صفحه قبلی داشتند به جای کمک به سایت، به آن ضربه میزدند. نکتهای که خیلی از صاحبان سایت آن را قاطی میکنند این است که صرف تکرار یک کلمه کلیدی در چند صفحه به تنهایی کنیبالیزیشن حساب نمیشود. اگر نیت جستجوی پشت آن کلمه کلیدی در هر صفحه فرق داشته باشد، مشکلی پیش نمیآید. مثلا اگر یک صفحه برای کسی نوشته شده که دنبال رزرو هتل در پاریس است و صفحه دیگر برای کسی است که فقط میخواهد اطلاعات عمومی درباره بهترین هتلهای پاریس بداند، این دو صفحه اصلا رقیب هم حساب نمیشوند چون کاربرهای متفاوتی را جواب میدهند.
چرا این اتفاق میافتد و چرا باید جدی بگیریدش
معمولا کنیبالیزیشن از دل یک نیت خوب بیرون میآید. شما یا تیم محتوایتان میخواهید روی یک موضوع پرطرفدار محتوای بیشتری تولید کنید و بدون اینکه متوجه باشید، چند مقاله مینویسید که همهشان دقیقا یک هدف را دنبال میکنند. گاهی هم این اتفاق به خاطر نبود یک نقشه محتوایی مشخص رخ میدهد. یعنی چند نویسنده مختلف بدون هماهنگی با هم روی یک موضوع کار میکنند و هیچکس چک نمیکند که آیا قبلا مطلبی با همین هدف نوشته شده یا نه. اثری که این مشکل روی سایت میگذارد خیلی وقتها آرام و نامحسوس است، یعنی یک روزه رتبهتان سقوط نمیکند، بلکه رفته رفته میبینید که هیچکدام از صفحات مرتبط نمیتوانند از صفحه دوم گوگل بالاتر بروند. علاوه بر این، لینکهای داخلی و حتی بکلینکهایی که از سایتهای دیگر میگیرید هم بین این صفحات رقیب پخش میشوند و در نهایت هیچکدام از این صفحات اعتبار کافی برای رقابت با رقبای بیرونیتان جمع نمیکنند. این دقیقا همان چیزی است که کنیبالیزیشن را از یک مشکل کوچک به یک مانع جدی برای رشد سئوی سایت تبدیل میکند.
چطور بفهمیم سایتمان دچار کنیبالیزیشن شده
خب حالا سوال اصلی این است، از کجا بفهمیم که واقعا درگیر این مشکل هستیم؟ چند تا نشانه و روش هست که با کمکشان میتوانید خیلی سریع بفهمید ماجرا از چه قرار است.
- اگر در گوگل سرچ کنسول به بخش پرفورمنس بروید و ببینید که چند صفحه مختلف از سایتتان برای یک عبارت جستجوی یکسان نمایش داده میشوند اما هیچکدام رتبه بالایی ندارند، این یک نشانه قوی است.
- اگر مستقیم در گوگل عبارت :site به همراه دامنه سایتتان و کلمه کلیدی مورد نظر را جستجو کنید (مثال site:mohtavaluxe.com) و ببینید چند صفحه از سایتتان پشت سر هم در نتایج ظاهر میشوند، احتمالا با کنیبالیزیشن روبهرو هستید.
- اگر رتبه یک کلمه کلیدی مهم مدام بین دو یا چند صفحه سایتتان جابهجا میشود، یعنی یک هفته صفحه اول بالا میآید و هفته بعد صفحه دیگر، این یکی از شاخصترین علائم کنیبالیزیشن است.
- اگر با ابزارهایی مثل Ahrefs یا Semrush گزارش رتبهبندی کلمات کلیدی را چک کنید و ببینید چند URL مختلف برای یک کوئری در صد نتیجه اول گوگل رقابت میکنند، آن وقت دیگر جای شکی باقی نمیماند.
تشخیص کنیبالیزیشن با Looker Studio گوگل
این قالب رایگان Looker Studio با استفاده از دادههای Google Search Console بهت کمک میکنه صفحاتی که برای یک کلمه کلیدی با هم رقابت میکنن (Keyword Cannibalization) رو شناسایی کنی. اگر چنین مشکلی وجود داشت، میتونی با روشهایی که در این مقاله گفتیم، اون رو برطرف کنی.
تشخیص کنیبالیزیشن با گوگل سرچ کنسول
اگر بخواهید بدون خرج کردن پول برای ابزارهای پولی این مشکل را پیدا کنید، گوگل سرچ کنسول دقیقا همان ابزاری است که باید سراغش بروید. کافی است وارد بخش عملکرد یا همان Performance شوید و از قسمت فیلترها، کوئری مورد نظرتان را وارد کنید. بعد از این کار به پایین صفحه بروید و تب صفحات یا Pages را انتخاب کنید. اگر دیدید که برای همان یک کوئری، بیش از یک URL از سایتتان نمایش داده میشود و هرکدام تعداد نمایش و کلیک قابل توجهی دارند، این یک نشانه بسیار قوی از کنیبالیزیشن است.
نکته جالب اینجاست که خیلی وقتها میبینید مجموع نمایشها و کلیکهای این چند صفحه در کنار هم عدد خوبی است، اما چون بین چند صفحه پخش شده، هیچکدام به تنهایی در جایگاه قدرتمندی قرار نگرفتهاند. یک ترفند کاربردی دیگر هم این است که به جای بررسی تکتک کلمات کلیدی، از تب صفحات شروع کنید و صفحاتی که کوئریهای مشترک زیادی با هم دارند را پیدا کنید، چون این کار معمولا سریعتر الگوی رقابت داخلی بین صفحات را نشان میدهد. همچنین خوب است بازه زمانی گزارش را روی حداقل سه تا شش ماه اخیر تنظیم کنید تا نوسانات کوتاهمدت رتبه شما را گمراه نکند و بتوانید یک الگوی واقعی و پایدار از رقابت بین صفحات را تشخیص بدهید.
اگر بخواهید این کار را با ابزارهای تخصصی جدیتر پیش ببرید، هم Ahrefs و هم Semrush ابزارهای اختصاصی برای همین کار دارند. در Semrush میتوانید از بخش Position Tracking استفاده کنید و پس از وارد کردن دامنه و کلمات کلیدی هدف، به تب مخصوص کنیبالیزیشن بروید. این بخش دقیقا به شما نشان میدهد چند کلمه کلیدی درگیر این مشکل هستند و کدام صفحات دارند با هم رقابت میکنند، و حتی یک امتیاز سلامت به شما میدهد که هرچه به صد درصد نزدیکتر باشد یعنی سایتتان از این مشکل دورتر است. در Ahrefs هم میتوانید از ابزار Site Explorer و بخش Organic Keywords استفاده کنید و فیلتر کنید که کدام صفحات برای کلمات کلیدی مشترک رتبه گرفتهاند.
کیورد کنیبالیزیشن با محتوای تکراری فرق دارد
یک اشتباه رایج این است که کنیبالیزیشن را با محتوای تکراری یا همان duplicate content قاطی میکنند. این دو مفهوم شبیه هم به نظر میرسند اما اصلا یکی نیستند. محتوای تکراری یعنی متن یک صفحه عینا یا تقریبا عینا در جای دیگری هم تکرار شده، چه در همان سایت و چه در سایت دیگر. اما کنیبالیزیشن یعنی دو صفحه با محتوای کاملا متفاوت از هم، هر دو دارند سعی میکنند یک نیت جستجوی یکسان را جواب بدهند. یعنی ممکن است دو مقاله شما هیچ جمله مشترکی با هم نداشته باشند اما چون هر دو دقیقا دارند به یک سوال کاربر جواب میدهند، باز هم با هم رقیب حساب میشوند. تشخیص همین تفاوت است که کمک میکند بفهمید باید سراغ حذف محتوای تکراری بروید یا سراغ راهحلهای مخصوص کنیبالیزیشن.
راههای واقعی برای رفع کنیبالیزیشن
حالا برسیم به بخش اصلی ماجرا، یعنی وقتی فهمیدید مشکل دارید، دقیقا باید چه کار کنید. اولین و معمولا بهترین راهحل، ادغام صفحات رقیب در یک صفحه واحد و قوی است. یعنی به جای اینکه چند مقاله ضعیف و پراکنده داشته باشید که هرکدام تکهای از موضوع را پوشش میدهند، بهترین کار این است که بهترین محتوای همه آن صفحات را جمع کنید و یک صفحه جامع و کامل بسازید که خودش به تنهایی جواب کامل کاربر باشد. بعد از این کار باید صفحات قدیمی را با یک ریدایرکت سیصد و یک به صفحه جدید هدایت کنید تا هم اعتبار لینکهای قبلی حفظ شود و هم کاربر و گوگل به مقصد درست برسند.
راه دوم زمانی کاربرد دارد که هر دو صفحه به اندازه کافی خوب هستند و دلتان نمیخواهد هیچکدام را حذف کنید. در این حالت باید کلمه کلیدی هر صفحه را متمایز کنید، یعنی یکی را برای یک نیت جستجوی خاص بهینه کنید و دیگری را برای نیت جستجوی نزدیک اما متفاوت. مثلا اگر یک صفحه درباره آموزش سئوی تکنیکال دارید و یک صفحه هم درباره ابزارهای سئوی تکنیکال، میتوانید عنوانها، تگهای عنوان و ساختار محتوایشان را طوری اصلاح کنید که هرکدام دقیقا برای یک هدف جستجوی مشخص و جدا از هم بهینه شوند.
راه سوم که خیلی وقتها نادیده گرفته میشود، اصلاح ساختار لینکسازی داخلی سایت است. اگر متوجه شدید که صفحهای که نباید در اولویت باشد دارد لینکهای داخلی زیادی با انکرتکست کلمه کلیدی هدف میگیرد، باید این لینکها را به سمت صفحه اصلی و قویتر هدایت کنید. یعنی از صفحات کماهمیتتر به صفحه اصلی لینک بدهید و از انکرتکستهای توصیفی و مرتبط با آن کلمه کلیدی استفاده کنید تا هم کاربر و هم گوگل بفهمند کدام صفحه واقعا مهمتر است.
| روش رفع | بهترین زمان استفاده | نکته مهم |
|---|---|---|
| ادغام صفحات و ریدایرکت | وقتی چند صفحه ضعیف روی یک هدف کار میکنند | حتما از ریدایرکت سیصد و یک استفاده کنید تا اعتبار لینک از بین نرود |
| تمایز کلمه کلیدی | وقتی هر دو صفحه به تنهایی ارزشمند هستند | عنوان، تگ عنوان و ساختار محتوا باید کاملا بازنویسی شود |
| اصلاح لینکسازی داخلی | وقتی مشکل از لینکدهی نامناسب داخلی است | انکرتکستها باید دقیق و متناسب با صفحه هدف باشند |
کارهایی که بهتر است سراغشان نروید
خیلی از راهنماهای قدیمیتر پیشنهاد میدهند که از تگ canonical یا noindex برای حل کنیبالیزیشن استفاده کنید. البته این روشها در برخی موقعیتهای خیلی خاص جواب میدهند، اما در اکثر مواقع بهتر است سراغ ادغام واقعی محتوا بروید تا فقط یک راهحل فنی و سطحی. دلیلش هم این است که کنونیکال و نوایندکس فقط به گوگل میگویند کدام صفحه را نشان بدهد، اما مشکل اصلی یعنی وجود چند محتوای ضعیف و پراکنده همچنان سر جایش باقی میماند. همچنین حذف کامل یک صفحه بدون ریدایرکت هم اصلا ایده خوبی نیست، چون هر اعتبار و بکلینکی که آن صفحه در طول زمان جمع کرده بود را کاملا از دست میدهید.
چطور از همین اول جلوی این مشکل را بگیریم
بهترین راه مقابله با کنیبالیزیشن، اصلا نرسیدن به آن نقطه است. برای این کار قبل از نوشتن هر محتوای جدید حتما یک جستجوی سریع در سایت خودتان انجام بدهید و ببینید آیا قبلا مطلبی با همین هدف و همین نیت جستجو نوشتهاید یا نه. داشتن یک نقشه محتوایی مشخص، یا همان چیزی که به آن ساختار پیلار و کلاستر میگویند، هم خیلی کمک میکند چون هر مقاله دقیقا میداند جایگاهش کجاست و قرار نیست با مقاله دیگری تداخل پیدا کند. علاوه بر این خوب است هر چند وقت یکبار یک ممیزی کامل از محتوای سایت انجام بدهید و چک کنید آیا صفحاتی هستند که ناخواسته روی یک هدف مشترک کار میکنند یا نه.
کیورد کنیبالیزیشن یکی از آن مشکلاتی است که به آرامی و بدون سر و صدا سایت را از پتانسیل واقعیاش دور میکند. خبر خوب این است که تشخیصش چندان سخت نیست و با کمی دقت در سرچ کنسول و ابزارهایی مثل Ahrefs یا Semrush میتوانید خیلی سریع بفهمید کجای کار میلنگد. مهمترین نکته این است که همیشه اول باید نیت جستجو را بررسی کنید و بعد تصمیم بگیرید که باید صفحات را ادغام کنید، هدفگذاری کلمات کلیدی را جدا کنید یا فقط لینکسازی داخلی را اصلاح کنید. با یک برنامه محتوایی منظم و بازبینیهای دورهای هم میتوانید تا حد زیادی جلوی این مشکل را از همان ابتدا بگیرید.