Alt text چیست و چرا برای سئو مهم است؟

آلت تکست شاید در نگاه اول یه جزئیات کوچیک به نظر برسه، اما هم برای دیده شدن تصاویرت توی گوگل ایمیج سرچ و هم برای دسترس‌پذیری کاربرانی که از صفحه‌خوان استفاده می‌کنن، نقش خیلی مهمی داره.

درسته که آلت تکست به‌تنهایی یه فاکتور رتبه‌بندی برای جست‌وجوی متنی معمولی گوگل نیست، اما برای جست‌وجوی تصویر کاملاً تأییدشده است و می‌تونه ترافیک قابل‌توجهی برای سایت‌هایی که تصاویر زیادی دارن، مخصوصاً فروشگاه‌های آنلاین، به همراه بیاره.

هر منبع اطلاعاتی درباره‌ی محتوای سایتت ارزشمنده، چه برای کاربران کم‌بینا و چه برای ربات‌هایی که هنوز به اندازه‌ی چشم انسان نمی‌تونن تصاویر رو بفهمن. پس دفعه‌ی بعد که داری یه تصویر روی سایتت آپلود می‌کنی، یه لحظه وقت بذار و به‌جای پر کردن سریع فیلد آلت تکست با یه کلمه‌ی کلیدی، واقعاً فکر کن که این تصویر چه معنایی توی این صفحه داره و چطور می‌تونی اون معنا رو با چند کلمه‌ی دقیق و طبیعی منتقل کنی.

اگر مایل باشی میتونی از صفحه خدمات سئو محتوالوکس هم بازدید کنی و یا از مشاوره سئو متخصصان ما استفاده کنی.

آلت تکست چیست؟

آلت تکست یا متن جایگزین (که بهش attribute آلت یا تگ آلت هم می‌گن، هرچند اسم تگ اسم دقیقی نیست چون واقعاً یه تگ مستقل نیست) در واقع یه تکه متن کوتاهه که داخل کد HTML قرار می‌گیره و محتوای یه تصویر رو توصیف می‌کنه. یعنی وقتی مرورگر یا موتور جست‌وجو به یه عکس می‌رسه، این متنه که بهش می‌گه توی این تصویر چی وجود داره. کاربرد اولیه‌ی آلت تکست از یه دوره‌ی خیلی قدیمی‌تر اومده، زمانی که اینترنت خیلی کند بود و تصاویر سنگین گاهی اصلاً لود نمی‌شدن. اون موقع آلت تکست بود که به کاربر می‌گفت توی اون عکسی که لود نشده چی هست.

امروزه با سرعت بالای اینترنت به ندرت پیش میاد تصویری لود نشه، ولی اگه همچین اتفاقی بیفته، باز همین آلت تکسته که جای تصویر نمایش داده می‌شه. اما امروز کاربرد اصلی آلت تکست خیلی فراتر از این رفته و دو نقش خیلی مهم پیدا کرده؛ یکی کمک به موتورهای جست‌وجو برای فهمیدن محتوای تصویر و دیگری کمک به دسترس‌پذیری برای افرادی که از صفحه‌خوان استفاده می‌کنن.

نقش آلت تکست در فهم تصویر توسط ربات‌ها

موتورهای جست‌وجو مثل گوگل هنوز نمی‌تونن به همون شکلی که چشم انسان یه تصویر رو می‌بینه و درک می‌کنه، تصویر رو بفهمن. الگوریتم‌های بینایی ماشین (computer vision) کمک زیادی کردن، اما هنوز هم متن‌های اطراف تصویر و خود آلت تکست منبع خیلی مهمی برای فهمیدن موضوع تصویر هستن. گوگل به صراحت گفته که از آلت تکست در کنار الگوریتم‌های بینایی کامپیوتری و محتوای صفحه استفاده می‌کنه تا موضوع تصویر رو بفهمه. علاوه بر این، اگه از یه تصویر به‌عنوان لینک استفاده کنی، آلت تکست همون تصویر تقریباً همون نقشی رو بازی می‌کنه که انکر تکست یه لینک متنی بازی می‌کنه. یعنی اگه عکسی رو به یه صفحه‌ی دیگه لینک بدی، آلت تکست اون عکس می‌تونه به گوگل بگه اون صفحه‌ی مقصد درباره‌ی چیه.

نقش آلت تکست در دسترس‌پذیری

این بخش شاید مهم‌تر از بخش سئو باشه، هرچند خیلی‌ها کمتر بهش توجه می‌کنن. کاربرانی که از صفحه‌خوان استفاده می‌کنن (یعنی افراد کم‌بینا یا نابینا) هیچ راهی برای دیدن تصویر ندارن، پس تنها منبع اطلاعاتشون از یه عکس همین آلت تکسته. صفحه‌خوان متن آلت تکست رو با صدا برای کاربر می‌خونه و اگه این متن خالی باشه یا توصیف درستی نداشته باشه، اون کاربر کاملاً از بخشی از محتوای صفحه محروم می‌مونه. در سال‌های اخیر توجه به دسترس‌پذیری وب خیلی بیشتر شده و این موضوع دیگه فقط یه انتخاب اخلاقی نیست، بلکه بخشی جدی از استراتژی دیجیتال مارکتینگ مدرن به حساب میاد. تصور کن یه راهنمای کامل آدیت سئو نوشتی که پر از اسکرین‌شات از ابزارهایی مثل گوگل سرچ کنسول و اسکریمینگ فراگه. اگه برای همه‌ی این اسکرین‌شات‌ها یه آلت تکست ثابت مثل «آدیت سئو» بذاری، کاربر نابینا هیچ‌وقت نمی‌فهمه که هر کدوم از این تصاویر دقیقاً چی رو نشون می‌ده. اما اگه هر آلت تکست رو دقیق و اختصاصی بنویسی، مثلاً بگی این گزارش coverage در گوگل سرچ کنسول تعداد صفحات ایندکس‌شده و مستثنی‌شده رو نشون می‌ده، اون کاربر دقیقاً می‌فهمه با چه چیزی روبروئه.

آیا آلت تکست واقعاً یک فاکتور رتبه‌بندی گوگله؟

این سوالیه که خیلی وقتاست بین سئوکارها بحثه و جواب دقیقش یه‌ذره ظریف‌تر از چیزیه که خیلی‌ها فکر می‌کنن. بیایید این موضوع رو با دقت باز کنیم چون نکات جالبی توش هست.

چیزی که گوگل رسماً گفته

توی مستندات پیشرفته‌ی سئوی گوگل سرچ سنترال، یه بخش کامل به بهترین شیوه‌های تصویر اختصاص داده شده و اونجا گوگل توضیح داده که از آلت تکست در کنار الگوریتم‌های بینایی ماشین و محتوای صفحه استفاده می‌کنه تا موضوع تصویر رو تشخیص بده. گوگل همچنین هشدار داده که استفاده‌ی نادرست از آلت تکست می‌تونه به سایت آسیب بزنه، بنابراین توصیه می‌کنه هنگام نوشتن آلت تکست تمرکزت روی تولید محتوای مفید و غنی از اطلاعات باشه که کلمات کلیدی رو به شکل طبیعی و در بافت محتوای صفحه به کار می‌بره، نه اینکه صرفاً attribute آلت رو با کلمات کلیدی پر کنی، چون این کار تجربه‌ی کاربری بدی ایجاد می‌کنه و ممکنه سایتت اسپم شناخته بشه.

نظر جان مولر و سایر کارشناسان گوگل

جان مولر، سخنگوی سرچ گوگل، توی یکی از جلسات آفیس آورز درباره‌ی نقش آلت تکست در سرچ توضیح داده که وقتی صحبت از خود سرچ می‌شه، گوگل عمدتاً از آلت تکست برای فهم بهتر تصویر استفاده می‌کنه، مخصوصاً برای ایمیج سرچ. یعنی اگه اصلاً برات مهم نیست که تصاویرت توی ایمیج سرچ گوگل دیده بشن، از منظر سرچ معمولی خیلی نیازی نیست نگران آلت تکست باشی. اما اگه می‌خوای تصاویرت توی نتایج ایمیج سرچ نمایش داده بشن، استفاده از attribute آلت راه خوبیه تا بهت کمک کنه اطلاعات بیشتری درباره‌ی اون صفحه‌ی لندینگ بگیری و رتبه‌ی بهتری کسب کنی. مولر یه نکته‌ی جالب دیگه هم اضافه کرده؛ اینکه لازم نیست حتماً دقیقاً همون چیزی که توی عکس هست رو توصیف کنی، بلکه بهتره معنای اون عکس رو در بافت صفحه‌ت توضیح بدی. مثلاً اگه عکس یه ساحل داری، می‌تونی صرفاً بنویسی «این یک ساحل است»، اما خیلی بهتره بنویسی «این ساحل روبروی هتل ماست» یا «این ساحلی است که هنگام پاکسازی مواد شیمیایی از آن عکس گرفتیم». این دو نیت کاملاً متفاوتن و افرادی که این عبارات رو در ایمیج سرچ جست‌وجو می‌کنن هم دنبال چیزهای متفاوتی هستن، بنابراین دادن این زمینه‌ی اضافه همیشه ارزشمنده.

مارتین اسپلیت، یکی دیگه از کارشناسان گوگل، هم توی یه بحث توییتری تأیید کرده که آلت تکست برای سئو هم اهمیت داره. از طرف دیگه، خود مولر یه جای دیگه هم گفته که attribute های آلت برای اعتبارسنجی HTML5 لازم هستن، اما تأکید کرده که آلت تکست یه گلوله‌ی جادویی سئو نیست و نباید انتظار معجزه ازش داشته باشی.

نظر Moz و دیدگاه صنعت

سایت Moz هم رویکرد جالبی به این موضوع داره. اونا مستقیماً نمی‌گن آلت تکست خودش یه فاکتور رتبه‌بندیه، بلکه توصیه می‌کنن که چون کلمات کلیدی روی صفحه هنوز هم وزن قابل توجهی توی رتبه‌بندی دارن، بهتره از آلت تکست به‌عنوان یه فرصت دیگه برای گنجوندن کلمه‌ی کلیدی هدفت استفاده کنی، البته به شرطی که این کلمه واقعاً توصیف‌کننده‌ی تصویر هم باشه.

نتیجه‌گیری نهایی

جمع‌بندی همه‌ی این شواهد اینه که آلت تکست یک فاکتور رتبه‌بندی تأییدشده است، اما فقط برای جست‌وجوی تصویر گوگل، نه برای جست‌وجوی معمولی متنی. یعنی اگه هدفت رتبه گرفتن یه صفحه توی نتایج معمولی گوگل باشه، آلت تکست تنهایی معجزه نمی‌کنه، اما اگه می‌خوای تصاویرت توی گوگل ایمیجز دیده بشن (که برای خیلی از کسب‌وکارها، مخصوصاً فروشگاه‌های آنلاین، منبع ترافیک قابل‌توجهیه)، نوشتن آلت تکست دقیق و توصیفی کاملاً ضروریه. گوگل خودش گفته که آلت تکست مثل متن معمولی صفحه در نظر گرفته می‌شه، یعنی بی‌فایده نیست، اما جدا از محتوای صفحه به‌عنوان یه فاکتور مستقل هم حساب نمی‌شه. با این حال این به این معنی نیست که باید آلت تکست رو نادیده بگیری؛ چون یه ابزار دسترس‌پذیری خیلی مهم برای صفحه‌خوان‌هاست و همیشه وقتی داری می‌نویسیش باید از خودت بپرسی کسی که نمی‌تونه این عکس رو ببینه، چی باید از این متن بفهمه.

💡 نکته‌ی جالب اینه که برای فروشگاه‌های آنلاین این موضوع اهمیت مضاعفی داره، چون خیلی از کاربران به جای تایپ کردن اسم محصول توی جست‌وجوی معمولی گوگل، مستقیماً سراغ گوگل ایمیج سرچ می‌رن و اگه آلت تکست تصاویر محصولاتت درست تنظیم نشده باشه، ممکنه اصلاً توی این نتایج دیده نشی و مشتری بالقوه رو از دست بدی.

اسطوره‌ی محدودیت شانزده کلمه‌ای

یکی از باورهای رایج و اشتباه بین سئوکارها اینه که گوگل فقط تا شانزده کلمه‌ی اول آلت تکست رو می‌خونه. این سوال از یه بلاگر غذا مطرح شده بود و جان مولر توی یکی از جلسات آفیس آورز بهش پاسخ داد و به‌وضوح گفت که گوگل هیچ دستورالعمل رسمی درباره‌ی طول آلت تکست نداره و از منظر جست‌وجو می‌تونی چیزهای زیادی توی آلت تکست بذاری، اگه واقعاً برای اون تصویر مرتبط باشه.

ریشه‌ی این باور غلط از یه تست سئوی قدیمی میاد که سعی کرده بود ببینه آیا متنی که توی آلت تکست گذاشته شده قابل جست‌وجو هست یا نه. توی اون تست از کلمات بی‌معنی و ساختگی استفاده شده بود و نتیجه گرفته بودن که گوگل بعد از شانزده کلمه‌ی اول دیگه نمی‌تونه تصویر رو با اون کلمات پیدا کنه. مشکل اینجاست که استفاده از کلمات بی‌معنی برای تست کردن الگوریتم گوگل از اساس یه روش معیوبه، چون گوگل طراحی شده تا کلمات واقعی رو رتبه‌بندی کنه، نه کلمات ساختگی و بی‌معنی. برای همچین کلماتی احتمالاً گوگل الگوریتم معمولش رو کنار می‌ذاره و صرفاً یه تطبیق مستقیم بین عبارت جست‌وجو و صفحه انجام می‌ده، که اصلاً روش عادی کار کردن گوگل نیست. پس این محدودیت شانزده کلمه‌ای اصلاً از طرف گوگل تعیین نشده، بلکه نتیجه‌ی یه تست ناقص بوده که به اشتباه به یه قانون تبدیل شده. با این حال، این به این معنی نیست که باید آلت تکست‌های طولانی و پرحرف بنویسی؛ بهتره کوتاه و دقیق باشه، اما نه به این خاطر که گوگل محدودیتی داره، بلکه چون این کار برای کاربر و دسترس‌پذیری بهتره.

نمونه‌های آلت تکست خوب و بد

بهترین راه برای یاد گرفتن نوشتن آلت تکست درست، دیدن مثال‌های واقعیه. فرض کن یه راهنمای آدیت سئو نوشتی که توش از ابزارهایی مثل گوگل سرچ کنسول و اسکریمینگ فراگ اسکرین‌شات گذاشتی. جدول زیر تفاوت بین آلت تکست خوب و بد رو برای همین مثال نشون می‌ده.

همون‌طور که می‌بینی، ستون سمت راست هیچ اطلاعات واقعی درباره‌ی محتوای تصویر نمی‌ده و فقط پر شده از کلمات کلیدی تکراری که هیچ ارتباط منطقی با هم ندارن. این دقیقاً همون کاریه که نباید انجام بدی. یه نکته‌ی جانبی هم اینه که خوبه اسم فایل تصویر رو هم توصیفی انتخاب کنی؛ این کار خودش فاکتور رتبه‌بندی نیست، اما یه عادت خوب سئویی حساب می‌شه.

اشتباهات رایج در نوشتن آلت تکست

خیلی‌ها فکر می‌کنن تنها اشتباه ممکن در آلت تکست همون کلمه‌چینیه، اما اشتباهات رایج دیگه‌ای هم وجود داره که باید حواست بهشون باشه:

• خالی گذاشتن آلت تکست یا اصلاً استفاده نکردن ازش
• استفاده از یک آلت تکست یکسان برای چند تصویر متفاوت
• نوشتن آلت تکست خیلی کلی و عمومی که واقعاً محتوای تصویر رو توصیف نمی‌کنه؛ مثلاً نوشتن فقط «سگ» برای عکس یه سگ، در حالی که می‌تونستی رنگ، نژاد و کاری که سگ داره انجام می‌ده رو هم توصیف کنی
• گذاشتن اسم فایل به‌جای آلت تکست به‌صورت خودکار، که معمولاً چیزی شبیه «googlesearchconsole» یا «photo2323» از آب درمیاد و هیچ فایده‌ای نداره

این اشتباهات شاید در نگاه اول کوچیک به نظر برسن، اما وقتی روی کل سایت تکرار بشن، هم تجربه‌ی کاربری رو خراب می‌کنن و هم فرصت دیده شدن توی ایمیج سرچ رو از دست می‌دی.

چطور آلت تکست درست بنویسیم؟

حالا که فهمیدیم چی نباید بنویسیم، بیایید ببینیم چطور می‌شه آلت تکستی نوشت که هم برای کاربر مفید باشه و هم برای سئو کمک کنه. اولین و مهم‌ترین قانون اینه که هیچ‌وقت آلت تکست رو با کلمات کلیدی پر نکن؛ این کار نه‌تنها کمکی به رتبه‌ی صفحه‌ت نمی‌کنه، بلکه ممکنه باعث بشه سایتت اسپم به نظر بیاد. دوم اینکه تصویر رو با جزئیات کافی توصیف کن، اما همچنان مختصر نگهش دار؛ از نوشتن چند جمله‌ی پشت سر هم توی آلت تکست خودداری کن. سوم، اگه کلمه‌ی کلیدی هدفت واقعاً با توصیف طبیعی تصویر جور درمیاد، حتماً ازش استفاده کن، اما اگه به‌زور باید جاش بدی، بهتره اصلاً استفاده نکنی. چهارم، هیچ‌وقت متن رو داخل خود عکس ننویس و طراحی کن؛ هر متنی که می‌خوای گوگل و کاربر بخونن باید توی کد HTML باشه، نه روی خود تصویر. پنجم، از عبارت‌هایی مثل «این یک تصویر از…» خودداری کن، چون هم گوگل و هم کاربر از قبل می‌دونن که دارن با یه تصویر سروکار دارن و این عبارت فقط جا اشغال می‌کنه بدون اینکه اطلاعات مفیدی اضافه کنه. و در نهایت، بهترین تمرین اینه که بعد از نوشتن آلت تکست، فقط با خوندن همون متن سعی کنی تصویر رو در ذهنت تجسم کنی؛ اگه تونستی، یعنی آلت تکستت خوب نوشته شده.

💡 یه نکته‌ی خیلی کاربردی که جان مولر هم بهش اشاره کرده اینه که به‌جای توصیف صرف محتوای تصویر، سعی کن معنا و نقش اون تصویر توی صفحه‌ت رو هم منتقل کنی. این کار باعث می‌شه آلت تکستت هم برای کاربر و هم برای گوگل ارزش بیشتری داشته باشه.

چطور آلت تکست سایتمون رو بررسی و اصلاح کنیم؟

خب حالا که همه‌ی این نکته‌ها رو یاد گرفتیم، سوال اینه که چطور بفهمیم کدوم تصاویر سایتمون آلت تکست ندارن یا آلت تکست ضعیفی دارن. برای بررسی یه تصویر به‌صورت تکی، ساده‌ترین راه اینه که روی تصویر راست‌کلیک کنی و گزینه‌ی Inspect رو بزنی؛ اونجا می‌تونی ببینی آیا attribute آلت پر شده یا نه. اما اگه بخوای این کار رو برای کل سایت یا یه صفحه‌ی خاص به‌صورت گروهی انجام بدی، بهتره از یه اکستنشن مرورگر مثل Web Developer استفاده کنی که به‌راحتی می‌تونه آلت تکست همه‌ی تصاویر یه صفحه رو نمایش بده.

برای بررسی کل سایت هم بهترین راه استفاده از ابزارهای کرالر مثل اسکریمینگ فراگ یا سایت‌بالبه. کافیه سایتت رو کرال کنی، بعد بری سراغ گزارش تصاویر و ببینی کدوم تصاویر آلت تکست ندارن یا آلت تکستشون خالیه. این ابزارها معمولاً امکان خروجی گرفتن از فقط تصاویری که آلت تکست ندارن رو هم دارن که کارت رو برای اصلاح تک‌تک اونها خیلی راحت‌تر می‌کنه. با توجه به اینکه سایت‌های محتوامحور مثل خود محتوا لوکس معمولاً تعداد زیادی تصویر دارن، این نوع بررسی دوره‌ای می‌تونه یکی از کارهای مفیدی باشه که هر چند وقت یک‌بار توی چک‌لیست سئوی تکنیکال سایت قرار بدی.

منبع 1 ، منبع 2، منبع 3